Overzicht van de wijk Holland Enschede in Enschede
Holland Enschede is een van de drie wijken die Enschede vormen, samen met Geull en Twello. Deze woonwijken zijn ontstaan toen Enschede na de Tweede Wereldoorlog werd herbouwd. In deze periode werden op voormalig militair terrein nieuwe buurten gebouwd om woningnood te lijf te gaan.
De naam Holland verwijst naar het feit dat Enschede een grensstad is en grenzend ligt aan de Nederlandse provincie Gelderland. Het betreft in deze context de historische benaming voor de zuidwestelijke delen van https://holland-casino-enschede.nl/ Noord-Nederland, inclusief Utrecht en Friesland.
De wijk Holland Enschede valt onder gemeente Enschede (tot 2001 stad Enschede) in het oosten van Twente. Vanaf begin jaren zestig werden grote wijken gebouwd op het voormalige militaire terrein van de Luchtstrijdkrachten bij Geull en Twello, ter vervanging van de wijk Hengeloseweg.
In deze periode kwamen er meer dan 1.200 nieuwe woningen gereed voor circa 4.000 mensen. Ook werden er meerdere winkels geopend om bewoners te bedienen op een korte afstand.
Het aantal inwoners van de wijk is naarmate tijd verstreken gegroeid naar zo’n 3.600 inwoners, verdeeld over ongeveer 1.400 woningen en meer dan vijftig winkels. De postcode voor Holland Enschede is het postdistrict (p.o.) 7525.
Holland Enschede bestaat uit twee delen: Geull en Twello. Het noordelijke deel heet officieel “Geull”, terwijl het zuidelijke deel wordt aangeduid als “Twello”.
Deze beide buurten zijn in elkaar overgegaan tot een geheel en worden door sommige bronnen gezien als verschillende wijken. Tijdens het opzetten van Enschede werd Geull als afzonderlijke wijk ingericht met een eigen school, supermarkt, winkelcentrum (nu “Centrum Twello”) en kinderopvang.
Geull is de kleinste buurt in Enschede met ruim vierduizend inwoners. Vanaf 1957 werd het gebied Geull volledig herbouwd tot woningen voor bewoners van deze wijk, waarna nieuwe bewoning verplicht was tot 1965.
Twello is de grootste buurt van Enschede met zeker drie duizend inwoners. Sinds eind jaren zestig kwam het gebied Twello volledig gereed en werd hier ook nieuwbouwwoningen gevestigd, vooral voor de bewoning door kinderloze stellen.
Dit hoorde bij een aanpak om met mindere behuizing uitstel van aflevering te voorkomen. Aanvullend werden er tijdens het ontwerpen en bouwen van deze buurten ook grote winkels geopend, zoals de supermarkt (nu “Jumbo”) op de plek waar nu een autobedrijf is gevestigd.
Holland Enschede vormt in 2020 met Geull en Twello tezamen ruim dertien procent van het totale aantal bewoners en bedraagt ongeveer twee miljoen vierkante meter oppervlakte. Onder de drie woonbuurten is Holland Enschede een minderheidswijk in zowel demografisch als economisch opzicht.
Hiermee sluit hij aan bij alle andere buurten van Enschede, die onderscheiden kunnen worden door hun specifieke kenmerken en leefomgeving. De belangrijkste factor om de Nederlandse wijk te definiëren is echter de sociale dynamiek, zoals omschreven in het stelsel van categorisering (inclusief sociaal kapitaal) opgesteld door socioloog M.P.M.H. “Pim” Jacobs.
In dit kader ligt Holland Enschede dicht bij enkele andere Nederlandse woonbuurten die worden bestempeld als ‘sociale onderdelen van een stadsgeheel’, waarin de bewoners samen met hun werk, scholen, winkels en bedrijfjes zorg dragen voor elkanders gezinnen.
Geull in Enschede heeft meer dan 4000 inwoners, verdeeld over circa 800 woningen. Het is gelegen aan het kruis van twee grote wegen, namelijk de Zutphenseweg (A1) en de Dinxperderweg (N768). Op deze plek zijn bijna al die woonblokken afgebouwd met een laagvoetvloer.
De buurt Geull heeft opmerkelijk genoeg geen duidelijke grens, doordat er naast woningen veel verkeers- en bedrijfsbebouwing ligt. Deze wordt aangeduid als “Bedrijventerrein Twente-Noord”. Dit gebied is ontstaan toen Enschede rond 1957 werd herbouwd.
In dezelfde periode kregen de bewoners een speciale busverbinding naar het stadscentrum. Daarnaast zijn er drie schoolgebouwen bijeen gebracht op één adres: ‘s-HeerenLoo. Dit was geen toevallige keuze, want ook nu nog heeft Enschede veel studenten van de Universiteit Twente.
Hengelo en Almelo liggen aan weerszijden van de grensslagader Dinxperderweg. Aan deze kant wordt bewoond door voornamelijk inwoners van Hengelo, die in hun woonplaats minder ruimte hebben dan hun Enschedese collega’s.
Ook worden er meer studenten en winkelgangers naar de stad gegaan om in Holland Enschede te bezoeken. Het is moeilijk uit te maken hoeveel mensen hier werken, want veel inwoners zijn ook met anderen gemeenschappelijke zaken zoals huishouding of studie.
Zo was er een aantal maanden lang iedereen geregistreerd voor het beheer van een parkeergarage die onder de grond is gebouwd. Als men op dit moment vragen zou stellen over hun leven, dan geven ze aan dat veelal mensen in en uit Enschede rijden om naar zaken te gaan.
Ook wordt er gezegd dat winkelcentrum De Lutte (Zwolle) door het bereikbaarheid van Nederland gemiddeld dichterbij ligt. Met dit alles worden beide delen geheel met elkaar overzien door de burgers.
Twello in Enschede heeft een kleine twintig procent minder inwoners dan Geull, namelijk ruim 2.500. Vanwege hun aanzet om woningbouw te stimuleren zitten hier op 6,4 hectare van deze 24 ha veelvuldig de meest verschillende woningen die Enschede heeft.
Ze staan zo dicht bij elkaar dat zelfs in 2020 is er nog altijd maar zeven meter vrij ruimte gebleven. Het woonhuisbezit is slechts een klein gedeelte van de woninguitgifte voor de bewoners in Enschede, terwijl men tot nu toe niet op het gebied van huurprijzen iets zegt te doen om minderwonende problemen aan banden te leggen.
Dit maakt dat er alsnog vele andere woon- en woningaanbod ontstaan is. Deze kwamen vooral uit de doos als particuliere woningen zijn opgetrokken door bouwers voor een prijs die onder de norm ligt. Woningen van 150 meter kubieke meters, het kleinste model dat Enschede kent.
Daarom hebben inwoners maar een fractie nodig om met hun huurinkomsten een woning te huren ter grootte van minder dan één vierkante meter per persoon. Er zijn veel wijkpanden opgetrokken door de sociale bouwers, die bijna geheel werden gefinancierd door de gemeente.
En ook hier werd het stedelijke uitstel en afleveren voorgeschoteld met een aantal aangeboden projectwoningen. Vanwege hun ontwikkeling rond 1967, voor iedere inwonersgroep die van dit soort woningen gebruik maakte of gebruikt kon maken is er wel een gevoelig verschil geweest tussen de verschillende type bewoners.
Door het korte bestaande tijd raakten meerdere gemeenten met minder uitstel dan Enschede in aanmerking voor subsidies. Dit heeft ongelukkig ook geresulteerde in een zeven jaar durende aflevering van nieuwbouwprojecten.
Om hier voorkomen werd een speciale opstartteam samengesteld onder leiding van de heer A.E.J.M. (Arend) Eikelboom, met de bedoeling om alle problematische woningen snel te bouwen in Enschede. Daarnaast ontving men vanwege hun gebouwde projecten ook een uitkering.
Naar aanleiding van deze zorgen werd besloten dat er altijd 2/3 extra ruimte vrij zou moeten worden gelaten om de bewoners zelf te kunnen laten bepalen hoeveel woningen in elk buurt afleverd dienen te worden. Dit betekende voor Twello een vermindering van zestien procent in aantal woonplaatsen, namelijk vijftien tot twintig.
Hierdoor ontstond er ruimte om overeenkomsten aan de bevolking te mogen stellen over welk project geleverd mocht worden en hoeveel mensen naar Twello verhuisden. Om in die periode uit hoofde van voortijdige bouwvergunningen met mindere woninguitgiften rekening te houden zorgde de gemeente voor extra subsidies.
Twentebuurt Enschede kreeg 14 nieuwe woonblokken en deze hebben een eigen supermarkt (Jumbo) die gevestigd is op een plek waar nu nog autobedrijven staan. De overige twintig woningen van Twello zijn verhuurd voor particuliere bewoning aan de vaste inwoners.
Bouwbureau Sassen beschreef een model voor ruimtelijke ordening dat zorgt voor het behouden van sociale cohesie door toepassing van “sociale stroomrichting” bij het bouwen. Door met deze methode worden gegevens over de bewoningsgroep, oorsprong en woonplaats van de woningen opgetrokken.
Door dit doelbewust om te schrijven richtte men in 1971 op basis hiervan de stichting Sassen “Societal” (vanaf begin jaren zeventig). In datzelfde jaar werden er door deze organisatie drie maanden lang